Adventskalender met opdrachtjes: 24 goede daden voor kinderen

Een adventskalender met opdrachtjes vervangt de dagelijkse chocolade door een kleine goede daad: een tekening voor oma, de tafel dekken voordat iemand het vraagt, een bedankbriefje voor de buschauffeur. Elk opdrachtje duurt een paar minuten en past bij de leeftijd van je kind. Op 24 december heeft je kind 24 keer geoefend met vriendelijk zijn, en het hele gezin heeft het gemerkt.

Hieronder vind je een kant-en-klare lijst met 24 opdrachtjes en de leeftijd waarvoor ze geschikt zijn, een voorbereiding van ongeveer 10 minuten, wat onderzoek zegt over vriendelijkheid bij kinderen en hoe je de gewoonte vasthoudt als het laatste deurtje open is.

Wat is een adventskalender met goede daden?

Hij werkt zoals elke adventskalender: 24 deurtjes, zakjes of enveloppen, 1 voor elke dag van 1 tot en met 24 december. Achter elk deurtje zit geen snoepje of cadeautje, maar een briefje met een goede daad. Je kind opent het 's ochtends en doet het opdrachtje in de loop van de dag.

De vorm is minder belangrijk dan de gewoonte. Gezinnen gebruiken bijvoorbeeld:

• 24 kleine enveloppen met wasknijpers aan een touwtje
• Een pot met opgevouwen briefjes, waaruit elke ochtend 1 wordt getrokken
• Een papieren slinger waarvan elke dag 1 schakel af gaat
• Een rooster op de koelkast met een sticker op elk vakje als de goede daad gedaan is

Sommige gezinnen stoppen er ook nog iets lekkers bij. Prima. De goede daad blijft het hoofdmoment en richt de aandacht van je kind, midden in de tijd van verlanglijstjes voor Sinterklaas en kerst, elke dag een paar minuten op geven in plaats van krijgen.

Welke goede daden passen bij welke leeftijd?

Hier is een complete kalender. De leeftijden zijn een richtlijn: een zorgvuldig kind van 5 kan veel opdrachtjes voor „6 tot 12” doen als er een volwassene in de buurt is.

Een aantal hiervan staat al als kant-en-klare missie in het pakket Vriendelijkheid en manieren van onze klusjesbibliotheek, met stap-voor-stap-uitleg zoals dankjewel zeggen, iemand in huis helpen en een bedankbriefje schrijven.

2 tot 5 jaar: samen doen

Peuters en kleuters hebben goede daden nodig die ze kunnen zien en vastpakken: de tekening zelf overhandigen, de servetten naar tafel brengen, de buurvrouw een koekje geven. Doe elk opdrachtje samen, houd het onder 5 minuten en benoem wat er gebeurde: „Opa moest lachen toen je hem je tekening gaf.”

6 tot 9 jaar: geheime missies

Schoolkinderen lezen het briefje zelf en doen het opdrachtje alleen. Veel kinderen vinden een geheime missie geweldig: een briefje in de jaszak van papa, het bed van hun zus opgemaakt voordat ze het merkt. Laat ze er aan tafel over vertellen als ze willen.

10 tot 12 jaar: laat ze zelf plannen

Oudere kinderen houden van goede daden waar wat planning bij komt kijken en die echt effect hebben. Geef ze een paar lege briefjes om zelf in te vullen, laat ze kiezen voor wie de goede daad is en voeg er een paar toe buiten het gezin, zoals de buren helpen als een volwassene het goed vindt.

Hoe zet je hem in 10 minuten klaar?

1. Kies een vorm. Enveloppen, een pot, een papieren slinger of een rooster op de koelkast. Onze schema's om te printen zijn bruikbaar als rooster.
2. Schrijf de 24 briefjes. Neem uit de tabel de opdrachtjes over die bij je kind passen, in elke volgorde.
3. Kijk naar de gezinsagenda. Snelle opdrachtjes op schooldagen en drukke avonden, grotere zoals bakken in het weekend. Houd ook rekening met pakjesavond op 5 december.
4. Voeg 2 jokers toe. „Vandaag een goede daad naar keuze” maakt de kalender flexibel en laat je kind zelf iets bedenken.
5. Maak een doosje klaar. Papier, stiften, enveloppen en stickers, zodat geen opdrachtje strandt op een ontbrekende kaart.
6. Spreek een openingsmoment af. Het ontbijt werkt goed: dan is er de hele dag voor de goede daad.

Wat zegt onderzoek over vriendelijkheid bij kinderen?

Een studie in Vancouver volgde 415 leerlingen van 9 tot 11 jaar in 19 klassen. Een deel moest 4 weken lang 3 vriendelijke daden per week doen, de anderen moesten 3 plekken per week bezoeken. In beide groepen ging het welzijn vooruit, maar bij de kinderen die vriendelijke daden deden, steeg de acceptatie door klasgenoten veel sterker (Layous en collega's, 2012). Een adventskalender vraagt 1 goede daad per dag, meer dan in het onderzoek, dus houd de opdrachtjes licht.

Het plezier van geven begint vroeg. In een experiment met kinderen van bijna 2 jaar lieten de kleintjes meer blijdschap zien als ze een handpop lekkers gaven dan als ze zelf iets kregen, en nog meer als het lekkers uit hun eigen voorraad kwam (Aknin, Hamlin en Dunn, 2012).

Geen van beide studies belooft een vriendelijker kind na 24 dagen. Ze laten wel zien dat kleine, regelmatige vriendelijke daden kinderen goed doen en veranderen hoe anderen naar hen kijken.

Hoe voorkom je dat het een afvinklijstje wordt?

Een kalender glijdt makkelijk af naar „gedaan, volgende”. Een paar gewoontes houden de warmte erin:

• Praat over de persoon. „Hoe reageerde de juf op je briefje?” zegt meer dan een vinkje.
• Laat je kind kiezen. Jokers en lege briefjes geven het eigenaarschap.
• Doe mee. Doe zelf ook elke dag een goede daad, of op zondag 1 met het hele gezin. Kinderen doen na wat ze zien.
• Sla een dag over zonder schuldgevoel. Een gemist opdrachtje kan naar het weekend of gewoon vervallen. De kalender is er om te helpen.
• Betaal niet voor vriendelijkheid. Geld maakt er een klusje voor loon van. Een dankjewel, een glimlach en het open deurtje zijn genoeg, zoals onze gids kinderen leren dankjewel zeggen uitlegt.

Gebruikt je gezin Kidventures, dan kun je de goede daad van de dag als missie toevoegen. Je kind vinkt hem af, krijgt meteen een sticker en ziet de maand vollopen, terwijl de goede daad zelf de kern blijft.

Wat doe je na 24 december?

Het laatste deurtje hoeft niet het einde te zijn:

• Houd 3 favorieten. Vraag je kind welke opdrachtjes het het leukst vond en maak er vaste weekgewoontes van, zoals op zondag opa en oma bellen.
• Schrijf na de feestdagen bedankbriefjes. Een briefje voor elk cadeau is een logisch vervolg, en het eerste bedankbriefje mag een tekening zijn (zie onze gids over bedankkaartjes voor kinderen).
• Herhaal het in een ander seizoen. Een 24-dagen-vriendelijkheidsuitdaging werkt ook tijdens de ramadan, rond oud en nieuw of aan het begin van het schooljaar.
• Bouw aan alledaagse manieren. Onze pagina over manieren en de gids alledaagse manieren voor kinderen maken van vriendelijke gebaren een dagelijkse routine.